YMWELD Â GWLAD Y SGYDAU

Sŵn dŵr yn rhuthro, byrlymu a diferu dros gerrig yn llenwi'r clustiau. Dyma le llawn symudiad, lliw a sain, ein fforest law Geltaidd.

Yn swatio dan lethrau deheuol ucheldir y Fforest Fawr, i'r gorllewin o Ferthyr Tudful, mae Gwlad y Sgydau’n un o rannau prydferthaf a mwyaf poblogaidd Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog a Geoparc y Fforest Fawr, gyda cheunentydd serth, coediog a digonedd o ddŵr yn byrlymu

Mae Gwlad y Sgydau, neu Goed-y-rhaeadr, yn gorwedd o fewn triongl o bentrefi Hirwaun, Ystradfellte, a Phontneddfechan. Yma, mae hen dywodfaen coch a rhimyn hir o frigiad calchfaen wedi creu amgylchedd arbennig iawn o geunentydd coediog, ogofâu, llyncdyllau a rhaeadrau.

Mae'r afonydd Mellte, Hepste, Pyrddin a Nedd Fechan, isafonydd yr Afon Nedd, yn tarddu yn y bannau, mynyddoedd o hen dywodfaen coch ymhellach i'r gogledd, ac yna’n ymdroelli tua'r de drwy geunentydd serth, coediog Gwlad y Sgydau.

Mae arwyddocâd hanesyddol i’r ardal hefyd, a gwelir yma olion ymdrechion dyn i wneud bywoliaeth ar y tirwedd hwn. Mae tua 160,000 o ymwelwyr, gan gynnwys cerddwyr, grwpiau awyr agored, ffotograffwyr, dringwyr, ogofwyr a chanŵ-wyr, yn ymweld â’r ardal yn flynyddol.

Y rhaeadr enwocaf yw Sgwd-yr-Eira ar Afon Hepste, lle mae llwybr naturiol yn mynd y tu ôl i'r llen o ddŵr.
 

5 peth gwych i’w gwneud yng Ngwlad y Sgydau

  1.  

    Cerdded
    Mae llawer o Wlad y Sgydau yn dir mynediad agored, sy'n golygu bod y cyhoedd yn rhydd i grwydro’r ardal ar droed. Fodd bynnag, am resymau diogelwch ac i leihau erydiad, cadwch at y llwybrau os gwelwch yn dda - mae oddeutu 25 milltir ohonynt. Gallwch fwynhau’r rhaeadrau, nentydd, coetiroedd, adnabod planhigion, pryfed ac adar, neu ddarganfod olion mwyngloddiau, chwareli, odynnau a ffatri powdr gwn gyda chymorth ein teithiau sain.

  2. Cherdded ceunentydd
    Mae'r cyfuniad o geunentydd creigiog a dŵr byrlymus yn gwneud Gwlad y Sgydau’n ardal gyffrous a heriol i’w harchwilio. Dylid ymgymryd â gweithgareddau anturus fel cerdded ceunentydd fel rhan o grŵp wedi'i drefnu, gydag offer a hyfforddiant addas, yn unig. Mae grwpiau angen caniatâd i weithredu yn yr ardal, a dylent ddilyn cod ymddygiad er mwyn lleihau effaith amgylcheddol eu gweithgareddau. Gweler gwefan Grŵp Darparwyr Gweithgareddau Awyr Agored De Cymru (www.swoapg.co.uk) am wybodaeth.

  3. Ogofa
    Gellir cael mynediad i Borth-yr-Ogof, ogof sengl gyda dros 1.5 milltir o lwybrau o dan ddyffryn Afon Mellte, o faes parcio Cwm Porth, lle mae toiledau sylfaenol, cyfleusterau newid a siop fechan yn gwerthu byrbrydau a diodydd. Mae ogofwyr mwy profiadol yn ymweld ag ogofâu Nedd Fechan a'r mwyngloddiau silica ger Craig-y-Ddinas.

  4. Canŵio a chaiacio
    Mae afonydd yn yr ardal hon yn hygyrch i bawb ac yn cynnig peth o'r canŵio dŵr gwyn gorau yng Nghymru. Fel arfer mae’r amodau’n radd 4 neu 5 ac yn addas ar gyfer padlwyr profiadol yn unig. 

     

  5. Dringo creigiau 
    Mae ardal Craig Dinas yn un o ddwy ardal yn unig yn y Parc lle mae creigiau sy'n addas ar gyfer campau ‘sport climbing’, ‘top-roping’ a bowldro. Mae prif wyneb Craig Dinas sydd yn y maes parcio yn addas ar gyfer dysgwyr, ac mae nifer o lwybrau ‘sport climbing’ wedi’u bolltio ar gyfer dringwyr mwy profiadol i fyny'r Sychryd.

Gofalu amdanoch eich hun a chefn gwlad

Mae Bro’r Sgydau yn dirwedd fregus sy’n gallu cael ei niweidio’n hawdd gan y niferoedd mawr o bobl sy’n ymweld. Dilynwch y canllawiau hyn a gallwn, gyda’ch help chi, gadw’r lle yma heb ei niweidio ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol.
 
Cadwch at y llwybrau a nodir – dyma’r lle mwyaf diogel i chi gerdded.
Os ydych chi’n dod ag e gyda chi yma, ewch ag ef adre – gall sbwriel ddifetha ymweliad pawb.
Byddwch yn ofalus ble rydych chi’n rhoi eich troed! – mae planhigion, yn enwedig mwsoglau, yn fregus ac yn tyfu’n araf, ac mae’n hawdd eu gwasgu dan draed.
Mae tanau’n hollol ddinistriol, gadewch goed sy’n sefyll, a rhai sydd wedi disgyn, ar gyfer bywyd gwyllt.
Gwerthfawrogir heddwch a thawelwch gan y trigolion lleol, yn bobl ac anifeiliaid.

Rydym ni eisiau i chi fod yn ddiogel hefyd, felly:
Cofiwch wisgo esgidiau cadarn; gall y llwybrau cerdded fod yn serth a llithrig dan draed. Byddwch yn ymwybodol o lethrau serth di-ffens, yn enwedig wrth dynnu lluniau.
Peidiwch â chael eich temtio i nofio yn y dwˆ r – gall fod yn oer ac yn llifo’n gyflym. Gall y nofwyr mwyaf nerthol fynd i drafferth yma, fel sydd wedi digwydd yn y gorffennol.
Ni ellir dibynnu ar gael signal ffôn symudol ym Mro’r Sgydau. Nodir lleoliad ffonau argyfwng a blychau ffôn ar y map drosodd. Os oes damweiniau cerdded, dringo neu geudyllu’n ogofa’n, ffoniwch yr Heddlu ar 999 neu 112 a gofynnwch am y Tîm Achub Mynydd.

Sut i gyrraedd yno

Yng Nglyn-nedd, dilynwch yr arwyddion ar y B4242 am Bontneddfechan. Yn y pentref, ewch yn syth ymlaen ar hyd Heol Dinas ar gyfer maes parcio Craig Dinas, neu trowch i'r chwith a gyrrwch i fyny'r allt ar gyfer maes parcio Pont Melin-fach. Mae maes parcio hefyd yng Ngwaun Hepste ger Ystradfellte, a meysydd parcio bychain yng Nghwm Porth ac yno hefyd un o'r pwyntiau mynediad i lwybr Sgwd Clun-gwyn.

Pentrefi agosaf

Mae Pontneddfechan, Ystradfellte a Phenderyn yng Ngwlad y Sgydau.