Porth-yr-Ogof ac ogofâu Gwlad y Sgydau

Yng Ngwlad y Sgydau (rhaeadrau), i’r de o Fannau Brycheiniog, cewch edmygu’r geg ogof fwyaf o ran maint, a’r mwyaf trawiadol, yn ein Parc Cenedlaethol a gallwch ymweld â nifer o ogofâu llai o faint hefyd.

Ym Mhorth-yr-Ogof, caiff yr Afon Mellte gyfan eu llyncu gan y ddaear.

I gyrraedd y geg ogof odidog hon o faes parcio Cwm Porth, rhaid mynd i lawr llwybr serth ac anwastad. Peidiwch â mentro ymhellach nag agoriad ceg yr ogof. Cymerwch ofal arbennig yn ystod, neu ar ôl, glaw trwm gan fod y mynediad yn gorlenwi’n gyflym ac mae’r llwybr troed sy’n arwain at yr ogof yn beryglus iawn pan yn wlyb.

Er nad ydynt mor helaeth â’r ogofâu eraill i’r dwyrain neu’r gorllewin, mae’r rhwydweithiau ogof sydd o amgylch Ystradfellte a Phenderyn yn ddiddorol iawn.

Mae Ogof yr Afon Nedd Fechan sy’n derbyn llif y Nedd Fechan yn system bwysig. Gall cerddwyr fwynhau golygfa’r ailgyfodiad ger y Nedd Fechan, sef Pwll Du (SN912121), drwy ddilyn y llwybr troed i fyny’r afon am filltir o’r maes parcio ym Mhont Melin Fach.

Mae llyncdwll Pwll-y-Felin, ger yr isffordd rhwng Penderyn ac Ystradfellte (SN942121), yn anghyffredin. Mewn tywydd gwlyb, mae’r nant yn bwydo dŵr i’r ceudwll yn gynt nag y gall yr ogof oddi tanodd ei gymryd i ffwrdd, felly mae’n llenwi hyd yr ymyl.

Mae yna lond llaw o ogofâu bychain o amgylch Craig Dinas ym Mhontneddfechan, a rhai yn nyffryn Afon Hepste. Mae’r rhan o’r afon lle mae Pont Hepste yn ei chroesi (SN945112) wastad yn sych, heblaw mewn tywydd gwlyb ofnadwy. Mae hyn oherwydd bod ei llif wedi encilio o dan y ddaear wrth Ogof Glan Hepste sydd i fyny’r afon.