Chwareli a Gweithfeydd Brics Penwyllt

Roedd Penwyllt, sydd yng Nghwm Tawe Uchaf i’r dwyrain o gadwyn y Mynydd Du, yn arfer bod yn bentref chwarel, yn ganolfan gynhyrchu brics silica a chalchfaen. Roedd pa mor llwyddiannus oedd y lle yn dibynnu’n llwyr ar y chwyldro diwydiannol yn Ne Cymru.

Cafodd odynnau calch masnachol eu hadeiladu gyntaf ym Mhenwyllt yn yr 1820au a’r 1830au ac agorodd gwaith brics silica yn yr 1960au, a Rheilffordd Castell-nedd ac Aberhonddu wedi hynny. Erbyn yr 1940au, roedd pum chwarel galchfaen a oedd yn gweithio yn yr ardal a dros 30 o deuluoedd yn byw yn y pentref.

Yn yr 1940au, daeth amserau caled i’r preswylwyr yn sgil cau’r gwaith haearn yn Ystradgynlais. Caewyd yr odynnau calch yn 1959 a chaewyd y rheilffordd i deithwyr dair blynedd yn ddiweddarach.

Atgofion plentyndod o Benwyllt

Mae hon yn gyfres o bodcastiau 15 munud sy’n ymchwilio i atgofion plentyndod pobl a oedd yn arfer byw ym Mhenwyllt. Yn y rhain, mae Phil, Hubert ac Alan yn sôn am fywyd y cartref, bywyd cymunedol a bywyd diwydiannol yn ystod yr 1930au a’r 1940au.

Bywyd y Cartref Lawrlwytho

Bywyd Cymunedol Lawrlwytho

Bywyd Diwydiannol Lawrlwytho