Castell Dinefwr

Saif y castell Cymreig adfeiliedig hwn ar grib coediog uchel uwchben yr Afon Tywi droellog, ychydig i’r gorllewin o’n Parc Cenedlaethol.

Credir bod Castell Dinefwr wedi ei sefydlu’n hwyr yn y 12fed ganrif gan yr Arglwydd Rhys ap Gruffydd ac iddo gael ei ail-lunio gan Edward I yn y 13eg ganrif. Mae’r olion sy’n weladwy yn dyddio o’r 13eg ganrif a dechrau’r 14eg ganrif.

Roedd yn brif safle rhanbarthol tan y 15fed ganrif gynnar, ond fe’i disodlwyd yn ddiweddarach gan Dŷ Newton, ychydig i’r gogledd. Erbyn y 17eg ganrif roedd wedi tyfu’n atyniad darluniadwy, rhamantaidd o fewn i Barc Dinefwr. Tynnwyd pen y tŵr mawr i lawr ac adeiladwyd tŷ haf yn ei le.

Mae gan y castell ddau amgae sydd wedi eu diffinio gan ffosydd dwfn a naddwyd o’r graig ac sy’n torri ar draws pen y grib. Mae gan yr amgae mewnol lenfur uchel â rhagfur is yn arwain ato. Heddiw mae’r tŵr mawr crwn, 12 metr o led, yn fonyn dau lawr sydd wedi ei goroni gan weddillion y tŷ haf o’r 17eg ganrif. Mae yna adfeilion o letyau tyrog godidog ar hyd y llenfur gogledd ddwyreiniol ac o dŵr crwn llai o faint ar yr ongl ogleddol.

Mae’r castell erbyn hyn wedi ei restru fel heneb Gradd I gofrestredig.

Ymweld â Chastell Dinefwr

Saif Dinefwr mewn coedwig ym Mharc Dinefwr, ystâd sy’n berchen i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol ac sydd hefyd yn cynnwys Tŷ Newton, plas o’r 17eg ganrif sydd â ffasâd Fictoraidd, wedi ei amgylchynu gan barc ceirw. Rheolir y castell gan Cadw. Codir tâl mynediad.

Sut i gyrraedd yno

Mae’r castell ychydig y tu allan i Barc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, i ffwrdd o’r A483, un filltir i’r gorllewin o Landeilo.

Cyfeirnod grid Arolwg Ordnans

SN611521

Amserau agor

Yn ddyddiol, 10 y bore - 4 yr hwyr

Cyswllt

Dinefwr, Llandeilo, Sir Gaerfyrddin SA19 6RT, ffôn 01558 824512,www.nationaltrust.org.uk

Cyfleusterau

Mae ystafell de sy’n gweini cynnyrch lleol a siop yn Nhŷ Newton.

Parcio

Ger Tŷ Newton.

Toiledau

Yn Nhŷ Newton, yn cynnwys toiledau â mynediad i’r anabl

Hygyrchedd

Mae mynediad â ramp iddo i lawr gwaelod Tŷ Newton. Mae yna ddwy gadair olwyn ar gael i’w harchebu o flaen llaw.