Eglwys Sant Ishew, Partrishow

Mae'r eglwys fach hyfryd ym Mhartrishow wedi ei lleoli ar lethrau deheuol Cadwyn y Gader, gyda golygfeydd panoramig gwych o waelod y Grwyne Fawr ac mae Nant Mair yn llifo oddi tani.

Mae'r eglwys wedi ei henwi ar ôl Sant Ishew, sant Celtaidd cynnar y credir iddo adeiladu cell yma. Daeth y safle'n fan pererindota ar ôl iddo gael ei lofruddio.

Ymysg trysorau'r eglwys mae croglen odidog, wedi ei cherfio o dderw Gwyddelig, a darluniau wal canoloesol diddorol.

Yng nghefn yr eglwys mae 'na gist plwy anarferol wedi ei cherfio o fonyn coeden cadarn, gyda bandiau haearn o'i chwmpas a thri chlo. Arferai gael ei defnyddio i gadw pethau gwerthfawr y plwyf. Roedd gan y Rheithor a Wardeiniaid yr Eglwys ill tri allwedd i un o'r tri chlo, felly dim ond pan oedd y tri'n bresennol y gallai'r gist gael ei hagor.

Yn wreiddiol, bychan iawn oedd y fynwent, ond mae hi wedi cael ei hehangu yn ystod y ganrif ddiwethaf ac mae hi bellach yn ymestyn cyn belled â'r lôn. Mae croes ganoloesol yn dal i fod yn y fynwent, ac mae'n dal i gael ei defnyddio ar gyfer claddedigaethau.

Llun ©   Graham Horn.